16-dars. WORDDA HUJJATNI CHOP ETISH

Nihoyat, tayyor hujjatni qogozga chop etish vaqti yetdi. Ozingiz tayyorlagan rasmlar, chizmalar va jadvallarga boy hujjatlar qogozda qanday korinishda aks etishini korishni xohlasangiz bu mavzuni chuqur ozlashtirib olishingiz zarur.

Hujjatni qogozga chop etish mushkul ish emas. Buning uchun standart uskunalar panelidagi printer rasmi tasvirlangan Chop etish () piktogrammasini sichqoncha yordamida bosish kifoya. Bu chop etishning eng oddiy va eng qulay usulidir. Ammo zamonaviy printerlar turli xil usulda chop etish imkoniyatiga ega. Masalan, qogozning bitta sahifasiga hujjatning bir necha sahifasini chop etish, hujjatni buklet yoki kitobcha shaklida chop etish va hokazo.

Hujjatni chop etish parametrlarini ozgartirish uchun Fayl menyusining Chop etish () bolimi tanlanadi. Natijada ekranga Chop etish () lavhasi chiqadi. Chop etish lavhasi Printer (), Sahifalar (), Nusxalar (), Masshtab (), Qamrov (), Chop etish () bandlaridan iborat.

Sahifalar bandida barchasi (), joriy (), tartib raqamlari () va ajratilgan qism ( ) korsatmalari bolib, ulardan biri sichqoncha yordamida tanlanadi. Barchasi korsatmasi tanlansa, hujjat toligicha (barcha sahifasi) chop etiladi. Joriy korsatmasida joriy sahifa (yurgich turgan sahifa) chop etiladi. Tartib raqami korsatmasi tanlansa, unga tegishli oyna faollashadi. Bu oynaga chop etilishi lozim bolgan sahifalarning tartib raqamlari yoziladi. Masalan, unga 1,3,512 yozilgan bolsa, birinchi, uchinchi hamda beshinchidan to on ikkinchigacha bolgan sahifalar chop etiladi. Ajratilgan qism korsatmasini faqatgina matnning biror qismi belgilangandagina tanlash mumkin. Bu holda hujjatning belgilangan qismi chop etiladi.

Nusxalar bandida nusxalar soni ) va nusxalar boyicha ajratish ( ) korsatmalari bor. Ular hujjat necha nusxada va qanday tartibda chop etilishini korsatadi. Biror hujjatni 3 nusxada chop etish kerak bolsin. U holda nusxalar soni oynasiga 3 raqami yoziladi. Nusxalar boyicha ajratish korsatmasi belgilangan bolsa, avval hujjatning birinchi nusxasi toligicha chop etiladi, keyin ikkinchi nusxasi, songra uchinchi nusxasi chop etiladi. Agar bu korsatma belgilanmagan bolsa, avval hujjatning birinchi sahifasi 3 nusxada chop etiladi, keyin ikkinchi sahifasi 3 nusxada chop etiladi va hokazo.

Masshtab bandida qogozning bir sahifasiga hujjatning nechta sahifasi chop etilishi korsatiladi. Buning uchun varaqdagi sahifalar soni ) oynasida taklif etilgan 1 sahifa (1 ), 2 sahifa (2 ), 4 sahifa (4 ) va hokazo korsatmalardan biri tanlanadi.

Qamrov bandida barcha sahifalar ( ), toq tartib raqamli sahifalar ( ), juft tartib raqamli sahifalar ( ) korsatmalaridan biri tanlanadi. Barcha sahifalar korsatmasi tanlansa, hujjat yoki uning belgilangan qismi toligicha chop etiladi. Toq tartib raqamli sahifalar korsatmasi tanlansa, hujjatning faqat toq tartib raqamli sahifalari chop etiladi. Juft tartib raqamli sahifalar korsatmasi tanlansa, hujjatning faqat juft tartib raqamli sahifalari chop etiladi.

Printer bandida printer haqida malumot hamda Xususiyatlar () tugmasi bor. Sichqoncha yordamida Xususiyatlar tugmasi bosilsa, ekranda printerning xususiyatlari lavhasi ochiladi. Shuni aytish lozimki, printerlarning turiga qarab ularning xususiyatlari ham har xil boladi. Shunga kora, xususiyatlar lavhasining korinishi va undagi axborotlar ham turlicha boladi.

Printerlar turli-tuman xususiyatlarga ega bolib, quyida biz ularning hujjatni kitobcha shaklida chop etish xususiyati bilan tanishamiz. Takidlash joizki, hamma printerlar ham bunday xususiyatga ega emas. Shu sababli kitobcha shaklida chop etish xususiyatini HP Laserjet 1300 rusumli printer misolida koramiz. Mazkur printerning xususiyatlari lavhasi 65-betdagi rasmda keltirilgan. Lavha bir necha bolimdan iborat bolib, hujjatni kitobcha shaklida chop etish uchun Yakuniy ishlov ( ) bolimiga kiriladi. Undagi Hujjat parametrlari ( ) bandidan Ikkala tomoniga chop etish ( ) korsatmasini tanlanadi. Buklet maketida ( ) taklif etilgan korsatmalardan Chap tomondan muqovalash ( ) korsatmasi tanlanadi. OK tugmasi bosilsa, yana Chop etish lavhasiga qaytiladi. Bu lavhadagi OK tugmasi bosilsa hujjat chop etila boshlaydi. Avval hujjatning bir qismi (yarmi) qogozning bir tomoniga chop etiladi. Chop etilgan qogozlarning tartibini buzmagan holda yana printerga joylansa, hujjatning qolgan qismi qogozning orqa tomoniga chop etiladi. Chop etib bolingan qogoz varaqlarini tekislab, ikkiga buklasangiz kitobcha hosil boladi.

Hujjatni kitobcha shaklida chop etishda, ehtiyojga qarab, ong tomondan yoki yuqoridan muqovalash ham mumkin. Buning uchun buklet maketida tegishli korsatma tanlanadi.

SAVOL VA TOPSHIRIQLAR

1.                  Uskunalar panelidagi qaysi piktogramma yordamida hujjatni chop etish mumkin?

2.                  Qaysi hollarda hujjatni chop etish uchun Fayl menyusining Chop etish bolimiga kiriladi?

3.                  Hujjatning joriy sahifasini chop etish qanday amalga oshiriladi?

4.                  Hujjatning ketma-ket kelmagan bir necha sahifasini bir yola chop etish mumkinmi?

5.                  Hujjatning faqat belgilangan qismini chop etish qanday amalga oshiriladi?

6.                  Hujjatning faqat juft tartib raqamli sahifalarini chop etish qanday amalga oshiriladi?

7.                  Hujjatning faqat toq tartib raqamli sahifalarini chop etish qanday amalga oshiriladi?

8.                  Hujjatni bir yola 5 nusxada chop etish uchun qanday amallarni bajarish kerak?

9.                  Hujjatni kitobcha shaklida chop etish uchun bajariladigan amallar ketma-ketligini aytib bering.

MASHQLAR

1 .Oilangiz haqida Mening oilam nomli hujjat tayyorlang va uni chop eting.

2 .Mening oilam nomli hujjatning bitta abzasini belgilang va shu belgilangan abzasni chop eting.

3 .Ikki sahifalik biror hujjatni ikki tomonlama chop etish usulidan foydalanib qogozning ikkala tomoniga bosib chiqaring.